Zachowek i spadek bez kancelarii.
Policz, wezwij do zapłaty, złóż pozew — krok po kroku.

Zachowek przysługuje zstępnym (dzieciom, wnukom), małżonkowi i rodzicom spadkodawcy — jeśli w danej sytuacji dziedziczyliby z ustawy (art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego). Rodzeństwo, partner bez ślubu czy dalsza rodzina nie mają prawa do zachowku. Prawo do zachowku traci osoba skutecznie wydziedziczona w testamencie (art. 1008 KC).

Połowę wartości udziału, który przypadłby Ci przy dziedziczeniu ustawowym. Dwie trzecie — jeśli jesteś trwale niezdolny do pracy albo jesteś małoletnim zstępnym (art. 991 § 1 KC). Udział liczy się od tak zwanego substratu zachowku: majątku spadkowego po odjęciu długów i po doliczeniu darowizn, które spadkodawca zrobił za życia.

Tak. Przy obliczaniu zachowku dolicza się do spadku darowizny zrobione przez spadkodawcę (art. 993 KC). Nie dolicza się drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych ani darowizn sprzed ponad 10 lat na rzecz osób, które nie są spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku (art. 994 § 1 KC). Wartość darowizny liczy się według cen z chwili ustalania zachowku, a nie z dnia darowizny (art. 995 KC).

Po 5 latach od ogłoszenia testamentu (art. 1007 § 1 KC). Roszczenie przeciwko osobie obdarowanej albo przeciwko osobie, która dostała zapis windykacyjny, przedawnia się po 5 latach od otwarcia spadku, czyli od śmierci spadkodawcy (art. 1007 § 2 KC). Po tym terminie pozwany może podnieść zarzut przedawnienia i sąd oddali powództwo.

Opłata zależy od wartości przedmiotu sporu (WPS), czyli kwoty, której żądasz. Do 20 000 zł obowiązują stałe stopnie od 30 do 1 000 zł. Powyżej 20 000 zł opłata wynosi 5 % WPS, maksymalnie 100 000 zł (art. 13 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Przykład: zachowek 80 000 zł to opłata 4 000 zł. Jeśli sąd zwróci pozew z powodu braków formalnych, opłata wraca pomniejszona o 30 zł.

Wyłącznie do sądu ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy (art. 39 Kodeksu postępowania cywilnego) — nie do sądu Twojego ani pozwanego. Gdy wartość przedmiotu sporu nie przekracza 100 000 zł, pozew składasz do sądu rejonowego; powyżej tej kwoty — do sądu okręgowego (art. 17 pkt 4 KPC). Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku i o dział spadku też składasz do sądu ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy (art. 628 KPC).

Opłata od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku wynosi 100 zł (art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych). Zamiast sądu możesz pójść do notariusza po akt poświadczenia dziedziczenia — w 2025 r. notariusze sporządzili ich 171 320. Sąd jest potrzebny, gdy spadkobiercy nie są zgodni, ktoś jest nieznany albo nie może stawić się u notariusza. Sąd wydaje postanowienie nie wcześniej niż 6 miesięcy od śmierci spadkodawcy, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (art. 1026 KC).

6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania — zwykle od dnia, gdy dowiedziałeś się o śmierci (art. 1015 § 1 KC). Oświadczenie składasz przed sądem (opłata 100 zł) albo u notariusza. Jeśli nic nie zrobisz, po 6 miesiącach spadek uznaje się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza, czyli z długami do wysokości majątku spadkowego (art. 1015 § 2 KC). Złożonego oświadczenia nie można odwołać (art. 1018 § 2 KC). Odrzucenie spadku za małoletnie dziecko wymaga zezwolenia sądu opiekuńczego (art. 101 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

Tak. W sprawach o zachowek, stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku nie ma przymusu adwokackiego — obowiązuje on tylko przed Sądem Najwyższym (art. 87¹ KPC). Pozew i wnioski składasz na papierze w sądzie spadku. Trudność polega nie na formie, lecz na liczbach: udziale, darowiznach, WPS i opłacie — i po to jest kalkulator oraz kurs.

Nie. ProstoDoSądu to kurs, wzory i narzędzia edukacyjne, które pokazują, jak samodzielnie policzyć zachowek i przygotować pisma do sądu. Nie analizujemy indywidualnych spraw i nie reprezentujemy Cię przed sądem. Jeśli Twoja sytuacja jest nietypowa, skorzystaj z nieodpłatnej pomocy prawnej (gov.pl) lub z kancelarii.