Upadłość konsumencka krok po kroku: jak złożyć wniosek do KRZ samemu (2026)

Aktualizacja: 9 października 2026 · Czas czytania: 11 min · Stan prawny na 9 października 2026

Odpowiedź w skrócie: wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej może złożyć samodzielnie osoba fizyczna, która nie prowadzi działalności gospodarczej i jest niewypłacalna. Składasz go wyłącznie online w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ), z podpisem zaufanym, osobistym lub kwalifikowanym, a opłata sądowa wynosi 30 zł. Od wniosku do postanowienia o ogłoszeniu upadłości mija zwykle 2–5 miesięcy.

Dlaczego warto przygotować się dokładnie

W 2025 roku do sądów wpłynęło 26 205 wniosków o upadłość konsumencką, a upadłość ogłoszono w przypadku 21 266 osób. W pierwszym półroczu 2026 roku ogłoszeń było 12 255 — o 24,6 proc. więcej niż rok wcześniej (Ministerstwo Sprawiedliwości, COIG).

Nie każdy wniosek kończy się ogłoszeniem. W 2025 roku sądy zwróciły 11,8 proc. rozstrzygniętych wniosków. To więcej niż co dziewiąty. Zwrot to zwykle skutek braków formalnych, których nie usunięto w 7 dni od wezwania sądu (art. 130 Kodeksu postępowania cywilnego).

Ustawa wymaga kompletu danych. Zgodnie z art. 491² ust. 4 Prawa upadłościowego wniosek musi zawierać:

imię, nazwisko, adres i numer PESEL oraz NIP, jeśli był nadany w ostatnich 10 latach;
miejsca, w których znajduje się majątek;
okoliczności uzasadniające wniosek i uprawdopodobnienie niewypłacalności;
pełny wykaz majątku z oceną wartości;
listę wierzycieli z adresami, kwotami i terminami wymagalności;
wskazanie wierzytelności spornych oraz zabezpieczeń (hipoteki, zastawy);
zestawienie dochodów i wydatków z ostatnich 6 miesięcy;
transakcje z ostatnich 12 miesięcy dotyczące nieruchomości, akcji i udziałów oraz rzeczy lub praw o wartości powyżej 10 000 zł;
oświadczenie o prawdziwości danych.

Poniższe kroki prowadzą Cię dokładnie według tej listy.

Procedura w 10 krokach

Sprawdź, czy upadłość konsumencka jest dla Ciebie. Procedura dotyczy osób fizycznych, które nie prowadzą działalności gospodarczej (art. 491¹–491²⁴ Prawa upadłościowego). Dłużnik musi być niewypłacalny; ustawa domniemywa to m.in. przy opóźnieniu w płatnościach dłuższym niż 3 miesiące (art. 11). Sprawdź też, czy w ostatnich 10 latach nie było już oddłużenia — sąd może wtedy odmówić (art. 491¹⁴a). Przy aktywnej firmie obowiązuje inna procedura. Rozważ także alternatywę: układ na zgromadzeniu wierzycieli (art. 491²⁵–491³⁸).
Zbierz wszystkich wierzycieli. Wniosek wymaga pełnej listy: adres wierzyciela, kwota długu i termin wymagalności (art. 491² ust. 4 pkt 5). Zacznij od raportu z BIK, potem przejrzyj umowy kredytów i pożyczek, wezwania do zapłaty i pisma komornika. Szukaj długów łatwych do pominięcia: chwilówek, zaległych abonamentów, mandatów. Osobno zaznacz długi sporne (pkt 6) oraz zabezpieczenia, np. hipoteki i zastawy (pkt 7).
Spisz cały majątek. Przygotuj listę wszystkiego, co posiadasz, z oceną wartości każdego składnika, oraz miejsca, w których te rzeczy się znajdują (art. 491² ust. 4 pkt 2 i 4). Pomiń nic: pominięty składnik majątku to jeden z powodów umorzenia postępowania (art. 491¹⁰ ust. 2a).
Zestaw dochody i wydatki z ostatnich 6 miesięcy. Dotyczy Twoich dochodów i wydatków oraz osób, które masz na utrzymaniu (art. 491² ust. 4 pkt 8). Przygotuj wyciągi z konta, paski wypłat i rachunki. Bez tego zestawienia wniosek jest niekompletny, a sąd nie ustali realnego planu spłaty.
Wypisz transakcje z ostatnich 12 miesięcy. Wykaż transakcje dotyczące nieruchomości, akcji i udziałów (pkt 9) oraz rzeczy ruchomych i praw o wartości powyżej 10 000 zł (pkt 10). Wartość transakcji dotyczących jednego prawa sumuje się (ust. 5a). Wpisz też sprzedaże i darowizny na rzecz rodziny. Brak takiej informacji sąd może odczytać jako ukrywanie majątku.
Opisz przyczyny zadłużenia (uzasadnienie). We wniosku podajesz okoliczności uzasadniające ogłoszenie upadłości i uprawdopodobniasz niewypłacalność (art. 491² ust. 4 pkt 3). Pisz prosto i zgodnie z prawdą: co się stało, kiedy zabrakło pieniędzy na raty, co próbowano zrobić. To ważne, bo umyślne doprowadzenie do niewypłacalności lub trwonienie majątku może zakończyć się odmową oddłużenia (art. 491¹⁴a), a przy rażącym niedbalstwie — planem spłaty do 84 miesięcy zamiast 36 (art. 491¹⁵).
Załóż konto w KRZ i przygotuj podpis. Od 1 grudnia 2021 r. wniosek składa się wyłącznie przez system teleinformatyczny — KRZ (art. 216a ust. 1 i art. 491² ust. 3). Pismo złożone inaczej, np. papierowo, nie wywołuje skutków prawnych. Podpisujesz je podpisem zaufanym, osobistym lub kwalifikowanym; ustawa dopuszcza też uwierzytelnienie w samym systemie (art. 216a ust. 1a). Załóż profil zaufany i konto w KRZ, zanim zaczniesz wypełniać formularz.
Wypełnij formularz w KRZ. Formularze udostępnia system (art. 216a ust. 1). Wpisz dane z kroków 2–6 oraz PESEL i NIP — także ten z działalności, jeśli prowadzono ją w ciągu ostatnich 10 lat (art. 491² ust. 4 pkt 1 i 1a). Właściwy jest sąd rejonowy, czyli sąd gospodarczy, według miejsca zwykłego pobytu (art. 19 ust. 1c). Załączniki papierowe zeskanuj; oryginał lub odpis poświadczony dostarcz do sądu w ciągu 3 dni (art. 216a ust. 1c–1e). Na końcu składasz oświadczenie o prawdziwości danych — za nieprawdziwe odpowiadasz za szkodę (art. 491² ust. 5b). Przed wysłaniem przeczytaj cały wniosek.
Opłać wniosek i wyślij go. Opłata sądowa wynosi 30 zł (art. 76a pkt 1 i art. 14 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Dłużnik nie wpłaca zaliczki na koszty postępowania (art. 491² ust. 1 zd. 2). Pismo wnoszone elektronicznie składa się razem z opłatą — bez niej wniosek może nie wywołać skutków, a sąd wezwie do uzupełnienia w 7 dni (art. 130 Kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 229 Prawa upadłościowego). Sprawdź w KRZ aktualny sposób płatności i zachowaj potwierdzenie.
Po złożeniu: sąd, syndyk i plan spłaty. Sąd bada wniosek i może wezwać do usunięcia braków. Do postanowienia o ogłoszeniu upadłości mija zwykle 2–5 miesięcy; w 2025 roku średnio 3,3 miesiąca. Potem majątek i sprawy dłużnika sprawdza syndyk, m.in. podatki za 5 lat i udział w spółkach za 10 lat (art. 491⁸). Na końcu sąd ustala plan spłaty wierzycieli — standardowo do 36 miesięcy, a przy umyślności lub rażącym niedbalstwie od 36 do 84 miesięcy (art. 491¹⁵). Przy trwałej niezdolności do spłaty możliwe jest umorzenie zobowiązań bez planu (art. 491¹⁶).

Wolisz nie układać tego z kartki?

Generator zamienia odpowiedzi z ankiety w wniosek ułożony pod pola formularza KRZ, a walidator ostrzega, gdy czegoś brakuje. Do tego instrukcja ekran po ekranie i checklisty.

Generator wniosku + kurs — 349 zł w przedsprzedaży

Cena pełna: 449 zł. Start sprzedaży: grudzień 2026. Dziś zostawiasz tylko e-mail — płacisz dopiero przy starcie.

Koszty i terminy

Pozycja	Koszt	Termin / czas	Podstawa
Opłata sądowa od wniosku	30 zł	wnosi się razem z wnioskiem	art. 76a pkt 1 i art. 14 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych
Zaliczka na koszty postępowania	0 zł (nie dotyczy wniosku dłużnika)	—	art. 491² ust. 1 zd. 2 Prawa upadłościowego
Koszty postępowania, w tym syndyka	pokrywa Skarb Państwa	—	art. 491⁷
Podpis elektroniczny	zależnie od rodzaju podpisu	przygotuj przed wypełnianiem wniosku	art. 216a ust. 1a
Złożenie wniosku przez konsumenta	—	brak ustawowego terminu (30 dni z art. 21 dotyczy przedsiębiorców)	art. 21
Usunięcie braków po wezwaniu sądu	—	7 dni, potem zwrot wniosku	art. 130 § 1–2 KPC
Dosłanie oryginałów załączników papierowych	—	3 dni	art. 216a ust. 1c–1e
Zwrot wniosku z powodu braków formalnych	opłata wraca pomniejszona o 30 zł (przy opłacie 30 zł nic nie odzyskasz)	—	art. 79 ust. 1 pkt 1 lit. a i ust. 3 ustawy o kosztach sądowych
Od wniosku do ogłoszenia upadłości	—	zwykle 2–5 miesięcy (średnio 3,3 mies. w 2025 r.)	statystyki Ministerstwa Sprawiedliwości
Plan spłaty wierzycieli	—	do 36 mies.; 36–84 mies. przy umyślności lub rażącym niedbalstwie	art. 491¹⁵
Całe postępowanie po ogłoszeniu	—	średnio 50,5 mies. (2025)	statystyki Ministerstwa Sprawiedliwości
Dla porównania: przygotowanie wniosku przez kancelarię	ok. 2 500–7 000 zł	—	publiczne cenniki kancelarii, 2026
Dla porównania: generator + kurs ProstoDoSądu	349 zł w przedsprzedaży (pełna cena 449 zł)	start sprzedaży: grudzień 2026	—

Do każdej kwoty doliczasz wyłącznie opłatę sądową 30 zł. Wszystkie liczby dotyczą typowej sprawy osoby bez działalności.

Najczęstsze błędy

Przez te błędy sąd wzywa do uzupełnień, zwraca wniosek albo umarza postępowanie:

Niepełna lista wierzycieli. Pominięta chwilówka, abonament czy mandat to najczęstszy kłopot. Każdy wierzyciel ma mieć adres, kwotę i termin wymagalności.
Brak NIP z ostatnich 10 lat. Dotyczy też dawnej działalności (art. 491² ust. 4 pkt 1a).
Niewykazane transakcje z 12 miesięcy. Również te z rodziną i sumowane wartości jednego prawa (ust. 5a).
Brak zestawienia dochodów i wydatków z 6 miesięcy. Także osób na Twoim utrzymaniu.
Majątek bez oceny wartości albo niepełny. Pominięcie składnika może skończyć się umorzeniem postępowania.
Brak opłaty lub podpisu. Sąd wzywa do uzupełnienia w 7 dni, a potem zwraca wniosek.
Wniosek na papierze. Od 1 grudnia 2021 r. nie wywołuje skutków prawnych.
Nieprawdziwe lub niepełne dane. Grozi umorzeniem postępowania (art. 491¹⁰ ust. 2a), z wyjątkiem nieistotnych niezgodności, oraz odpowiedzialnością za szkodę.
Słabo opisane przyczyny zadłużenia. Zarzut umyślności lub rażącego niedbalstwa wydłuża plan spłaty do 84 miesięcy albo kończy się odmową oddłużenia.

Te błędy bywają groźne także po ogłoszeniu upadłości: niepełne lub nieprawdziwe dane mogą doprowadzić do umorzenia postępowania na dalszym etapie. Syndyk sprawdza podatki za 5 lat i spółki za 10 lat, więc braki wychodzą na jaw.

Kiedy jednak iść do prawnika

Samodzielny wniosek najlepiej sprawdza się w typowej sytuacji: osoba bez działalności, z kredytami i chwilówkami, mieszkająca w Polsce. W kilku sytuacjach warto zapytać prawnika lub doradcę restrukturyzacyjnego:

Prowadzisz aktywną działalność gospodarczą. Wtedy obowiązuje inna procedura niż konsumencka.
Masz udziały lub akcje w spółkach albo byłeś(-aś) we władzach spółki. Syndyk sprawdza spółki z ostatnich 10 lat.
Masz majątek lub dochody za granicą albo mieszkasz za granicą. Polski sąd jest właściwy według miejsca zwykłego pobytu, a sprawy z elementem zagranicznym są nietypowe.
Spierasz się z wierzycielami albo trwa egzekucja z zabezpieczeniami na majątku. Długi sporne i zabezpieczenia trzeba wykazać osobno.
W ostatnich 10 latach były już umorzone zobowiązania. Sąd może odmówić oddłużenia, chyba że przemawiają za tym względy słuszności lub humanitarne (art. 491¹⁴a).
Istnieje ryzyko zarzutu umyślnego zadłużenia lub trwonienia majątku. Od tego zależy, czy plan spłaty potrwa 36, czy do 84 miesięcy.

Pełnomocnikiem w sprawie może być m.in. doradca restrukturyzacyjny albo członek rodziny (art. 87 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Osoby w trudnej sytuacji materialnej mogą ubiegać się o zwolnienie od kosztów sądowych i pełnomocnika z urzędu (art. 117 KPC) oraz skorzystać z nieodpłatnej pomocy prawnej (informacje na gov.pl). Poradnik opisuje ogólną procedurę — nie zastępuje analizy Twojej sprawy.

Najczęstsze pytania

Czy mogę złożyć wniosek o upadłość konsumencką sam, bez prawnika?

Tak. W sprawach o upadłość konsumencką nie ma przymusu adwokackiego — obowiązuje on tylko w Sądzie Najwyższym. Wniosek składasz samodzielnie przez KRZ. Możesz mieć pełnomocnika, na przykład doradcę restrukturyzacyjnego, ale nie musisz.

Ile kosztuje wniosek o upadłość konsumencką?

Opłata sądowa od wniosku to 30 zł (art. 76a pkt 1 i art. 14 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Dłużnik nie wpłaca zaliczki na koszty postępowania. Za przygotowanie wniosku kancelarie biorą zwykle od ok. 2 500 do 7 000 zł, ale przy samodzielnym złożeniu tego wydatku nie ma.

Gdzie i jak złożyć wniosek o upadłość konsumencką?

Tylko elektronicznie, przez system Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ). Zakładasz konto, wypełniasz formularz, podpisujesz wniosek podpisem zaufanym, osobistym lub kwalifikowanym i wnosisz opłatę 30 zł. Właściwy jest sąd rejonowy (gospodarczy) według miejsca zwykłego pobytu.

Czy wniosek o upadłość konsumencką można złożyć papierowo?

Nie. Od 1 grudnia 2021 r. pismo złożone poza systemem KRZ nie wywołuje skutków prawnych (art. 216a ust. 1 Prawa upadłościowego). Wyjątek dotyczy załączników, które masz tylko na papierze: skan dołączasz w systemie, a oryginał lub odpis poświadczony dostarczasz do sądu w ciągu 3 dni.

Jakie dokumenty i dane są potrzebne do wniosku o upadłość konsumencką?

Potrzebujesz PESEL i NIP z ostatnich 10 lat, listy wierzycieli z kwotami i terminami, wykazu majątku z wyceną, dochodów i wydatków z 6 miesięcy oraz transakcji z 12 miesięcy. Do tego opis przyczyn zadłużenia i oświadczenie o prawdziwości danych (art. 491² ust. 4). Konkretne załączniki, takie jak umowy, wyciągi czy pisma komornika, zależą od Twojej sytuacji.

Ile trwa upadłość konsumencka?

Od złożenia wniosku do postanowienia o ogłoszeniu upadłości mija zwykle 2–5 miesięcy; w 2025 roku średnio 3,3 miesiąca. Potem trwa postępowanie z udziałem syndyka i plan spłaty — do 36 miesięcy, a przy rażącym niedbalstwie do 84. Całe postępowanie po ogłoszeniu trwało w 2025 roku średnio 50,5 miesiąca.

Czy mogę ogłosić upadłość konsumencką, jeśli prowadziłem firmę?

Jeśli firma jest zamknięta (wykreślona z CEIDG), możesz skorzystać z procedury konsumenckiej. We wniosku podajesz wtedy NIP z ostatnich 10 lat, a syndyk sprawdza m.in. podatki za 5 lat i spółki za 10 lat. Przy aktywnej działalności gospodarczej obowiązuje inna procedura — wtedy skonsultuj się z prawnikiem.

Czy można ogłosić upadłość konsumencką drugi raz?

Oddłużenie w ciągu ostatnich 10 lat zwykle to wyklucza. Sąd może odmówić oddłużenia, jeśli zobowiązania zostały już umorzone w ostatnich 10 latach (art. 491¹⁴a), chyba że przemawiają za tym względy słuszności lub humanitarne. To sytuacja nietypowa, więc rozważ pomoc prawnika.

Co stanie się z moim majątkiem w upadłości konsumenckiej?

We wniosku wykazujesz cały majątek z oceną wartości (art. 491² ust. 4 pkt 4). Po ogłoszeniu upadłości majątkiem zajmuje się syndyk, który sprawdza dane z wniosku. Co dokładnie wchodzi do postępowania, zależy od rodzaju majątku i Twojej sytuacji, dlatego ten poradnik tego nie rozstrzyga. Pominięcie składnika majątku grozi umorzeniem postępowania (art. 491¹⁰ ust. 2a).

Co się stanie, jeśli sąd zwróci mój wniosek?

Najpierw sąd wzywa do uzupełnienia braków formalnych w ciągu 7 dni (art. 130 § 1 KPC). Jeśli ich nie usuniesz, wniosek zostaje zwrócony, a opłata wraca pomniejszona o 30 zł — przy opłacie 30 zł w praktyce jej nie odzyskasz. Konsument nie ma ustawowego terminu na złożenie wniosku, więc możesz przygotować poprawiony wniosek i złożyć go ponownie.

Jak długo trwa plan spłaty wierzycieli?

Standardowo do 36 miesięcy. Jeśli niewypłacalność powstała umyślnie lub z rażącego niedbalstwa, plan trwa od 36 do 84 miesięcy (art. 491¹⁵). Przy spłacie co najmniej 70 proc. zobowiązań plan trwa najwyżej rok, a przy co najmniej 50 proc. — najwyżej dwa lata. Przy trwałej niezdolności do spłaty sąd może umorzyć zobowiązania bez planu (art. 491¹⁶).

Czy ten poradnik to porada prawna?

Nie. ProstoDoSądu to serwis edukacyjny: nie jest kancelarią, nie udziela porad prawnych i nie reprezentuje nikogo przed sądem. Poradnik opisuje ogólną procedurę według stanu prawnego na 9 października 2026 r. Za treść i złożenie wniosku odpowiada osoba, która go składa.

Gotowy wniosek pod pola formularza KRZ

Odpowiadasz na pytania, dostajesz wniosek, instrukcję ekran po ekranie, checklisty dokumentów i kalendarz terminów. Po polsku, ukraińsku i rosyjsku.

Generator wniosku + kurs — 349 zł w przedsprzedaży

Cena pełna: 449 zł. Start sprzedaży: grudzień 2026. Zapisujesz się na listę przedsprzedaży i płacisz dopiero, gdy produkt będzie gotowy. 14 dni gwarancji zwrotu.

ProstoDoSądu jest serwisem edukacyjnym. Nie jest kancelarią i nie świadczy pomocy prawnej w rozumieniu ustaw o adwokaturze i o radcach prawnych. Materiały mają charakter ogólny; za treść wniosku i jego złożenie odpowiada osoba składająca. Stan prawny: 9 października 2026 r. Dane statystyczne: Ministerstwo Sprawiedliwości (ewidencja spraw upadłościowych 2025), COIG.